Các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam 2026 ưu và nhược điểm

Việc chọn loại hình doanh nghiệp phù hợp là một trong những quyết định quan trọng nhất khi khởi nghiệp hoặc chuyển đổi mô hình kinh doanh. Loại hình đúng không chỉ giúp bảo vệ tài sản cá nhân mà còn hỗ trợ huy động vốn, quản lý hiệu quả và phát triển lâu dài.

Theo Luật Doanh nghiệp 2020 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025), Việt Nam hiện nay vẫn duy trì 4 loại hình doanh nghiệp chính. Năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 195.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng mạnh khoảng 24% so với năm trước, trong đó công ty TNHH và công ty cổ phần chiếm tỷ lệ lớn nhất.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ đặc điểm, ưu nhược điểm của từng loại hình và cách chọn mô hình phù hợp nhất cho doanh nghiệp của mình năm 2026.

Các loại hình doanh nghiệp chính ở Việt Nam hiện nay

Theo quy định pháp luật hiện hành, Việt Nam có 4 loại hình doanh nghiệp chính:

1. Doanh nghiệp tư nhân
2. Công ty hợp danh
3. Công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) – Bao gồm TNHH 1 thành viên và TNHH 2 thành viên trở lên
4. Công ty cổ phần

(Lưu ý: Hợp tác xã và doanh nghiệp nhà nước được quy định riêng, không thuộc phạm vi chính của Luật Doanh nghiệp.)

Bảng so sánh các loại hình doanh nghiệp

Dưới đây là bảng so sánh trực quan các tiêu chí chính để bạn dễ hình dung:

Chi tiết từng loại hình doanh nghiệp

1. Doanh nghiệp tư nhân

Doanh nghiệp tư nhân là loại hình do một cá nhân làm chủ và chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình.

• Ưu điểm: Thủ tục thành lập đơn giản nhất, chủ doanh nghiệp tự quyết định mọi vấn đề, không phải chia sẻ lợi nhuận.
• Nhược điểm: Rủi ro cao vì chịu trách nhiệm vô hạn, khó huy động vốn lớn.
• Phù hợp: Các cửa hàng nhỏ lẻ, dịch vụ cá nhân, kinh doanh quy mô hộ gia đình.

2. Công ty hợp danh

Công ty hợp danh phải có ít nhất 2 thành viên hợp danh (chịu trách nhiệm vô hạn), có thể có thêm thành viên góp vốn (chịu trách nhiệm hữu hạn).

• Ưu điểm: Linh hoạt trong quản lý, uy tín cao nhờ trách nhiệm vô hạn của thành viên hợp danh.
• Nhược điểm: Rủi ro lớn cho thành viên hợp danh, khó thu hút thành viên mới.
• Phù hợp: Các công ty luật, kiểm toán, hoặc nhóm bạn bè/chuyên gia tin tưởng lẫn nhau.

3. Công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH)

Đây là loại hình phổ biến nhất hiện nay, chia thành hai dạng:

• TNHH 1 thành viên: Do một cá nhân hoặc tổ chức làm chủ.
• TNHH 2 thành viên trở lên: Tối đa 50 thành viên.
• Ưu điểm: Thành viên chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn góp, bảo vệ tốt tài sản cá nhân, dễ quản lý.
• Nhược điểm: Khó huy động vốn từ bên ngoài, thủ tục chuyển nhượng phần vốn góp phức tạp.
• Phù hợp: Startup, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), doanh nghiệp gia đình. Đây là lựa chọn hàng đầu của đa số doanh nghiệp mới thành lập năm 2025-2026.

4. Công ty cổ phần

Công ty cổ phần có ít nhất 3 cổ đông, vốn điều lệ chia thành cổ phần.

• Ưu điểm: Dễ huy động vốn lớn qua phát hành cổ phiếu/trái phiếu, cổ đông chuyển nhượng tự do, có thể niêm yết trên sàn chứng khoán.
• Nhược điểm: Thủ tục phức tạp, phải công khai thông tin tài chính, quản lý qua Đại hội đồng cổ đông.
• Phù hợp: Doanh nghiệp lớn, startup công nghệ muốn gọi vốn đầu tư, hoặc kế hoạch IPO dài hạn.

Những thay đổi mới nhất từ Luật Doanh nghiệp sửa đổi 2025

Luật số 76/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/07/2025) chủ yếu sửa đổi một số điều về định nghĩa cổ tức, nghĩa vụ công bố thông tin, giá thị trường cổ phiếu, và một số quy định hành chính. Các loại hình doanh nghiệp cơ bản vẫn giữ nguyên như Luật 2020, không có thay đổi lớn về cấu trúc hay điều kiện thành lập.

Hướng dẫn chọn loại hình doanh nghiệp phù hợp năm 2026

Để chọn đúng, hãy cân nhắc các yếu tố sau:

• Quy mô và số lượng thành viên: 1 người → TNHH 1 thành viên hoặc DNTN; Nhóm nhỏ → TNHH; Lớn và muốn mở rộng → Cổ phần.
• Mức độ rủi ro chấp nhận: Muốn bảo vệ tài sản cá nhân → TNHH hoặc Cổ phần.
• Kế hoạch huy động vốn: Cần vốn lớn từ công chúng → Cổ phần.
• Ngành nghề: Một số ngành yêu cầu loại hình cụ thể (ví dụ: ngân hàng phải là cổ phần).

Checklist nhanh:

• Bạn kinh doanh nhỏ, tự quyết → Doanh nghiệp tư nhân/TNHH 1 thành viên.
• Startup công nghệ, muốn gọi vốn → TNHH (giai đoạn đầu) → Chuyển sang Cổ phần.
• Nhóm bạn bè tin cậy → Hợp danh hoặc TNHH.

Lời khuyên: Hãy tham khảo luật sư hoặc dịch vụ tư vấn pháp lý trước khi đăng ký để tránh sai sót.

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về các loại hình doanh nghiệp tại Việt Nam

1. Loại hình nào phổ biến nhất ở Việt Nam năm 2026?Công ty TNHH (đặc biệt TNHH 1 và 2 thành viên trở lên) và Công ty cổ phần chiếm đa số.

2. Có thể chuyển đổi loại hình doanh nghiệp không?Có, ví dụ từ TNHH sang Cổ phần để huy động vốn lớn. Thủ tục theo quy định Luật Doanh nghiệp.

3. Thành lập doanh nghiệp cần bao nhiêu vốn tối thiểu?Không có quy định vốn tối thiểu (trừ một số ngành có điều kiện).

4. Sự khác biệt chính giữa TNHH và Cổ phần?TNHH bảo vệ tốt hơn cho nhóm nhỏ, khó chuyển nhượng; Cổ phần dễ huy động vốn và chuyển nhượng nhưng phức tạp hơn.

5. Doanh nghiệp nước ngoài đăng ký loại hình nào?Thường là Công ty TNHH hoặc Cổ phần với vốn góp nước ngoài, theo Luật Đầu tư.
6. Nếu muốn thành lập công ty, tôi nên lựa chọn loại hình doanh nghiệp nào?
   Hiện nay, đối với các ngành nghề kinh doanh không có điều kiện đặc biệt, đa số người khởi nghiệp thành lập công ty sẽ lựa chọn một trong 3 loại hình là: công ty cổ phần, công ty TNHH một thành viên và công ty TNHH hai thành viên trở lên.
7. Các loại hình doanh nghiệp nào được phát hành cổ phiếu?
   Theo quy định của Luật doanh nghiệp 2020 thì doanh nghiệp được phát hành cổ phiếu chỉ có duy nhất công ty cổ phần.

Kết luận

Năm 2026, Việt Nam vẫn duy trì 4 loại hình doanh nghiệp chính với khung pháp lý ổn định sau sửa đổi năm 2025. Việc chọn đúng loại hình sẽ giúp bạn giảm rủi ro và tối ưu hóa cơ hội phát triển. Nếu bạn đang chuẩn bị khởi nghiệp, hãy đánh giá kỹ quy mô, rủi ro và mục tiêu dài hạn.

Nếu cần hỗ trợ chi tiết hơn về thủ tục thành lập hoặc chuyển đổi loại hình dịch vụ thành lập công ty, lập công ty cổ phần hay thủ tục thành lập công ty tnhh, hãy liên hệ dịch vụ tư vấn pháp lý uy tín của Luật Tân Hoàng  hoặc tải checklist miễn phí về các loại hình doanh nghiệp.